در ادامهء آيه ، اشاره شده است كه قمار و شراب ، بذر دشمنى در ميان مؤمنان مىافكند و سدّ راه خدا و انجام عبادت مىشود . پس خداوند ، گرچه افراد بشر را به كسب ، تجارت ، كار و تلاش فرا مىخواند ؛ ولى از تحصيل مال نامشروع و انجام كارى كه به حرامخوارى مىانجامد ، نهى كرده است . ج - احتكار و انحصار : احتكار و ذخيره سازى مال زيانبارترين ضربه را به اقتصاد جوامع بشرى وارد مىكند و در هر زمان از مشكلات اقتصادى و اجتماعى محسوب مىشود . سابقهء احتكار به پيش از اسلام برمىگردد و اكنون نيز پابه پاى گسترش مبادلات تجارى پيش مىرود و در تحولّات سياسى نيز مؤثر است در حدى كه حكومت‌ها و ابرقدرت‌ها هنگام استيلا بر سياست و فرهنگ خاص يك ملت از آن به عنوان اهرمى قوى استفاده مىكنند و به وسيلهء آن مردم را عليه حكومت تحريك كرده بهانهء ملموسى براى ايجاد شورش به دست آنان مىدهند . با توجه به پيامدهاى مذموم و آفات زيانبارى كه احتكار به دنبال دارد و قرآن كريم آن را ممنوع اعلام كرده است : « وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ » « 1 » و كسانى كه طلا و نقره را گنجينه ( و ذخيره و پنهان ) مىسازند و در راه خدا انفاق نمىكنند ، ايشان را از مجازات دردناكى خبر بده ! هر چند واژهء « طلا و نقره » خاص و محدود به دو فلزّ قيمتى است ، ولى در اينجا جنبهء عمومى دارد و شامل هر نوع مال و ثروت حتى زمين ، ساختمان ، معادن ، ماشين و كارخانجات مىشود . زيرا آنهايى را كه خداوند در اين آيه تهديدشان مىكند ، همهء سرمايه‌داران ثروت‌اندوز هستند ، نه تنها كسانى كه طلا و نقره در اختيار دارند . « 2 » پس با توجه به بافت آيه و دقت در تفسير آن ، احتكار و ذخيره‌سازى مال در هر شكلى كه باشد به عدالت اجتماعى و اقتصادى زيان سختى وارد مىكند ، پيكرهء

--> ( 1 ) . توبه ، آيهء 34 . ( 2 ) . الكاشف ، ج 4 ، ص 36 .